poniedziałek, 23 wrzesień 2019 07:29

Kanabidiol i konopie w kosmetykach – legalne, czy zakazane?

Napisane przez Ewa Starzyk; Marta Majchrzak PZPK


Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Jedną z podstawowych kategorii składników kosmetycznych stanowią surowce pochodzenia roślinnego. Są one cenione ze względu za swoje unikalne właściwości i cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem producentów i konsumentów, szczególnie w świetle aktualnych trendów rynkowych – naturalności i ekologiczności. Surowce konopne już kilka lat temu szturmem wdarły się do przemysłu kosmetycznego. Znajdziemy je w recepturach: kremów, maści, kosmetyków do pielęgnacji włosów czy odżywkach do paznokci. Są to ważne i popularne składniki również na polskim rynku kosmetycznym, ponieważ (m.in. z uwagi na rządowe programy badawcze) stanowią potencjał dla rozwoju i innowacyjności firm surowcowych i kosmetycznych w Polsce.

Konopie indyjskie (Cannabis sativa L. var. Indica) są klasyfikowane jako narkotyki. Ich wykorzystywanie jest nielegalne ze względu na właściwości halucynogenne tych roślin. W niektórych krajach stosuje się je legalnie jako substancje lecznicze. Konopie włókniste (Cannabis sativa L. var. Sativa), źródło surowców kosmetycznych, należą pod względem botanicznym do tego samego rodzaju. Ważnym surowcem otrzymywanym z konopi jest kannabidiol (CBD) − od kilku lat chętnie wykorzystywany w wielu produktach konsumenckich, w tym kosmetykach. W Polsce prowadzonych jest kilka projektów badawczych nad właściwościami CBD i jego zastosowaniem w produktach leczniczych, kosmetycznych i innych. Również na polskim rynku występują produkty kosmetyczne zawierające CBD, również CBD pochodzenia naturalnego. W ostatnich miesiącach pojawiły się na rynku UE wątpliwości prawne – czy CBD jest składnikiem legalnym i może być stosowany w produktach kosmetycznych? Na początku 2019 r. Komisja Europejska przedstawiła stanowisko, zgodnie z któ ym CBD i inne pochodne konopi naturalnych – również konopi włóknistych – zostały uznane za zakazane na mocy załącznika II pozycja 306 do Rozporządzenia Kosmetycznego 1223/2009. Pozycja 306 wdraża zapisy jednolitej Konwencji o środkach odurzających, sporządzonej w Nowym Jorku 30 marca 1961 r. Wskazuje ona, że zakazane są: „Narkotyki naturalne i syntetyczne: wszystkie substancje zamieszczone w tabelach I i II konwencji w sprawie leków narkotycznych,  podpisanej w Nowym Jorku dnia 30 marca 1961 r.”. Interpretacja ta zezwala na stosowanie CBD syntetycznego. Według Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego stanowisko Komisji Europejskiej jest dyskusyjne. W ocenie Związku pochodzenie CBD i innych pochodnych konopi nie powinno decydować o możliwości jego stosowania, bowiem dalszy użytkownik substancji może nie być w stanie zweryfikować, jakiego pochodzenia – naturalnego czy syntetycznego – jest substancja.

Analiza regulacji obowiązujących w UE wskazuje, że podejście do regulacji konopi i ich pochodnych w poszczególnych krajach UE jest różne. Wynika to z faktu, że kraje w różny sposób wdrożyły do lokalnego prawa zapisy konwencji o środkach odurzających. Przepisy dotyczące substancji odurzających w Polsce (ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii) wskazują, że naturalne pochodne konopi włóknistych mogą być stosowane legalnie.

 

Nie wszystko narkotyk, co ma w nazwie cannabis

Konopie często określane są potocznie jako cannabis. Nazwa ta pochodzi z języka angielskiego oraz od łacińskiego terminu botanicznego określającego tę roślinę. W rodzinie konopiowatych(Cannabinaceae) rodzaju Cannabis identyfikujemy różne gatunki tej rośliny. Dwa najpopularniejsze to: • Cannabis sativa (konopie włókniste, inaczej siewne) – są jedną z najstarszych roślin uprawianych zarówno w Polsce, jak i na świecie – w USA, Ameryce Południowej, Azji i Europie.

Powszechnie stosowane ze względu na włókna oraz nasiona konopne. Prawdopodobnie pochodzą z południowo- -wschodniej Rosji, a ich aktualne zaszeregowanie przypisuje się w 1753 r. Karolowi Linneuszowi;

• Cannabis indica (konopie indyjskie) – gatunek konopi uznawany czasami za podgatunek konopi włóknistych. Po raz pierwszy opisany przez J.B. Lamarcka w 1778 r. Morfologicznie nie różni się od konopi włóknistych. Od 1976 r. pełna nazwa tej odmiany brzmi Cannabis sativa ssp. indica. Uprawiane są głównie w południowej Azji, ale można je spotkać także na pozostałych kontynentach oraz rosnące dziko. Ich skład chemiczny różni się od Cannabis sativa. Zawierają dużo większą ilość kannabinoli, w tym delta-9-tetrahydrokannabinolu (D-9-THC), zwanego także w skrócie THC, związku chemicznego o dużej aktywności biologicznej, działającego odurzająco i przeciwbólowo. Oprócz najbardziej znanego podziału na siewne i indyjskie, biorąc pod uwagę kryterium przeznaczenia, konopie możemy także podzielić na:

• typ włóknisty (ang. fiber type cannabis) – wykorzystywany głównie do wytwarzania włókien, lin, sznurków czy ubrań. Zawartość substancji psychoaktywnej w tej odmianie jest minimalna;

• typ narkotykowy (ang. drug type cannabis) – zawiera duże ilości substancji psychoaktywnych, znajduje zastosowanie jako narkotyk lub lek, charakteryzuje się wywoływaniem euforycznego samopoczucia, któremu towarzyszą także objawy toksyczne. Bardzo podobny podział znajdujemy w polskiej ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z nią konopie możemy podzielić na:

• włókniste – w przypadku których zawartość tetrahydrokannabinolu (THC) oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego (THCA) w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy, nie przekracza 0,20% w przeliczeniu na suchą masę;

• inne niż włókniste – zawierające więcej niż 0,2% w przeliczeniu na suchą masę, tetrahydrokannabinolu (THC) oraz kwasu tetrahydrokannabinolowego (THCA) we wspomnianych powyżej częściach rośliny. W polskich przepisach jest wyraźnie wskazane, że to zawartość THC decyduje, czy dana roślina jest uznana za narkotyk, a tym samym jest zakazana.

 

Właściwości surowców konopnych i kannabidiolu (CBD)

Surowce konopne mają wiele cennych właściwości pielęgnacyjnych. W kosmetykach i żywności szeroko wykorzystywany jest olej konopny, ze względu na obecność nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) – przede wszystkim: kwasu α-linolenowego, linolowego i oleinowego oraz minerałów, witamin, fitosteroli i fosfolipidów. NNKT omega-6 i omega-3 w oleju konopnym występują w stosunku 3:1. Dzięki zawartości NNKT olej konopny ma właściwości nawilżające i regenerujące warstwę lipidową naskórka, co często określane jest jako właściwości „odżywcze”. Dzięki odpowiednim proporcjom NNKT olej konopny korzystnie wpływa na stan skóry i czynność błon biologicznych. Pomaga utrzymać właściwą strukturę cementu międzykomórkowego i płaszcza hydrolipidowego skóry. Chroni więc przed nadmierną utratą wody w procesie TEWL. Jest on pozyskiwany w procesie tłoczenia na zimno nasion konopnych. CBD, z chemicznego punktu widzenia, jest organicznym związkiem z grupy kannabinoidów. Występuje w konopiach, może być również otrzymywany syntetycznie. W przeciwieństwie do swojego izomeru, tetrahydrokannabinolu (THC), CBD nie ma działania psychoaktywnego. Dlatego jest bezpieczny i może być legalnie stosowany zarówno w Polsce, jak i wielu krajach UE. Naturalny CBD jest pozyskiwany głównie z kwiatostanów konopi siewnych. Zgodnie z publikacją European Industrial Hemp Association (EIHA), CBD wykazuje także inne działania kosmetyczne, tj. antyoksydacyjne, kondycjonujące i ochronne na skórę, przeciwłojotokowe oraz sebostatyczne. CBD wykazuje także działanie farmakologiczne. W czerwcu 2018 r. FDA zatwierdziła lek oparty na CBD stosowany do leczenia epilepsji.

 

Historia uprawy konopi siewnych na świecie i w Polsce

W krajach Europy Zachodniej konopie włókniste były wykorzystywane już setki lat temu. Wytwarzano z nich ubrania, mapy, dzienniki pokładowe, książki. W Chinach 2000 lat temu używano papieru pochodzącego z włókien konopi, który był tańszy i bardziej wytrzymały niż papier drzewny. Konopie w Polsce były znane już naszym prasłowiańskim przodkom. Odgrywały ważną rolę jako roślina magiczna, związana z obrzędami kultowymi oraz o ogromnym znaczeniu gospodarczym i leczniczym. Jedna z pierwszych wzmianek o konopiach w polskojęzycznej literaturze pochodzi z XVII w. i wyszła spod pióra Syreniusza. Określała konopie jako roślinę, która „głowę parami goręcymi napełnia”. Polska należy do państw mających wieloletnią tradycję w uprawie i przerobie konopi. Tradycyjnymi miejscami koncentracji upraw konopi w Polsce są rejony: lubelski, jarosławski oraz kielecko-krakowski. Można powiedzieć, że konopie włókniste o zawartości THC < 0,2% są w Polsce uprawiane „od zawsze”, a ekstrakty z tych roślin są stosowane jako surowce w wielu grupach produktów. (...)

 

Czytany 54 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 23 wrzesień 2019 07:41