czwartek, 05 grudzień 2019 06:15

Laboratoria przemysłowe – zaprojektuj je mądrze

Napisane przez Agnieszka Dembińska / Agnieszka Gendek


Oceń ten artykuł
(1 głos)

Laboratoria analityczne są w każdym zakładzie przemysłowym i ciągle się je rozbudowuje. Pełnią zazwyczaj funkcję kontroli jakości, co z oczywistych względów jest ważnym, a może nawet kluczowym ich zadaniem. W laboratoriach tego typu wykonywane są przeróżne analizy, ręczne i instrumentalne. Różne jest też ich wyposażenie, od podstawowego sprzętu laboratoryjnego po niezwykle zaawansowany, np. chromatografy gazowe czy spektrometry.

Jednym z kluczowych zagadnień jest organizacja laboratorium jako miejsca pracy pod kątem wykonywanych analiz charakterystycznych w danej jednostce, ergonomii stanowisk czy bezpieczeństwa pracy. Coraz częściej to zadanie spoczywa na projektantach. Nie jest proste, a w tym artykule postaramy się zwrócić uwagę na najbardziej istotne kwestie, które należy wziąć pod uwagę, zanim przystąpimy do projektowania wymarzonego Labu.


Od czego zacząć

Projektowanie laboratorium można podzielić na cztery zasadnicze etapy:

1 . Zidentyfikowanie potrzeb użytkownika;
2. Organizacja przestrzeni laboratoryjnej;
3. Określenie potrzebnej infrastruktury (instalacje zasilające: elektryczna, wodno-kanalizacyjna, gazów technicznych, wentylacji mechanicznej nawiewno-wyciągowej itp.);
4. Zabezpieczenia bhp oraz przeciwpożarowe.


Zidentyfikowanie potrzeb użytkownika

Kluczowym punktem, od którego powinniśmy zacząć, jest zidentyfikowanie potrzeb użytkownika oraz określenie przeznaczenia laboratorium, a w szczególności zakresu analiz. Na tym etapie dane dotyczące pracy w laboratorium opracowuje przyszły użytkownik. Mogą być przedstawione w „Specyfikacji wymagań użytkownika” lub „Założeniach do projektu laboratorium” i stanowią bazę wyjściową prac projektowych.

W założeniach tych lub w specyfikacji użytkownik powinien przekazać informacje w zakresie:

- liczby osób, które będą pracowały w laboratorium z podziałem na kobiety i mężczyzn;
- planowanej ilości zmian pracy;
- wykazu pracowni laboratoryjnych, pomieszczeń magazynowych, pomieszczeń biurowych ze wskazaniem ich powierzchni;
- wykazu urządzeń pomiarowych i innych stanowiących wyposażenie laboratorium;
- wykazu odczynników chemicznych, które będą używane na poszczególnych stanowiskach pracy;
- wykazu materiałów pomocniczych;
- zapotrzebowania na gazy techniczne;
- dopuszczalnej temperatury i wilgotności powietrza w poszczególnych pracowniach.


Organizacja przestrzeni laboratoryjnej

Kolejnym etapem jest właściwe zorganizowanie przestrzeni laboratoryjnej. Powinna ona uwzględniać w swojej koncepcji możliwości zagospodarowania przestrzeni wskazanej przez użytkownika z uwzględnieniem wielkości i usytuowania poszczególnych pomieszczeń (na odpowiednim planie zagospodarowania), a w szczególności:

- usytuowanie i dostęp do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych;
- rozkład pracowni chemicznych wraz z umeblowaniem i wskazaniem posadowienia poszczególnych instrumentów pomiarowych oraz pomocniczych typu: dygestoria, zlewy i zmywarki, szafy, biurka, sprzęty chłodnicza (chłodziarki, lodówki) itp.;
- usytuowanie magazynów;
- rozkład pomieszczeń biurowych, sal konferencyjnych itp.

Organizację przestrzeni laboratoryjnej należy planować od wejścia pracowników do obszaru przeznaczonego na laboratorium, czyli od zaplanowania pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, które powinny znajdować się przed właściwym blokiem laboratoryjnym. Przez „pomieszczenia higieniczno-socjalne” należy rozumieć: szatnie dla pracowników, sanitariaty, pomieszczenia przeznaczone do spożywania posiłków.

Szatnie powinny znajdować się w tym samym budynku, w którym jest laboratorium. Jeśli lokalizacja szatni miałaby być w innym budynku, to należy pamiętać, że przejście pomiędzy budynkami powinno być obudowanym ciągiem komunikacyjnym.
Szatnie, pomieszczenie do spożywania posiłków, sanitariaty czy pomieszczenia biurowe powinny być usytuowane w taki sposób, aby korzystanie z nich nie powodowało konieczności przechodzenia przez inne pomieszczenia, w których stosowane są substancje trujące lub materiały zakaźne albo takie, gdzie wykonywane są prace szczególnie brudzące.

Wysokość pomieszczeń higieniczno-sanitarnych nie powinna być w świetle mniejsza niż 2,5 m. Jeśli miejsca te chcemy lokować w suterenie, piwnicy lub na poddaszu, wówczas wysokość tych pomieszczeń można zmniejszyć do 2,2 m.

Szatnie, umywalnie, pomieszczenia z natryskami i ustępy powinny być urządzone oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Można od tego warunku odstąpić, jeżeli z szatni będzie korzystało mniej niż dziesięciu pracowników na jednej zmianie.

Szatnie można zaprojektować jako:

- szatnie odzieży własnej pracowników;
- szatnie odzieży roboczej i ochronnej;
- szatnie podstawowe;
- szatnie przepustowe;

O rodzaju szatni decyduje projektant na podstawie analizy stanowisk pracy i właściwości fizykochemicznych substancji, z którymi będą pracowali laboranci.

Należy pamiętać, że szerokość przejść między dwoma rzędami szaf ubraniowych oraz głównych przejść komunikacyjnych powinna być nie mniejsza niż 1,5 m, a szerokość przejść między rzędami szaf a ścianą powinna być nie mniejsza niż 1,1 m.


Sanitariaty

Sanitariaty (umywalnie) to przede wszystkim umywalki, kabiny natryskowe oraz toalety. Zasadniczo pomieszczenia te powinny być wyposażone w (...)

Czytany 47 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 13 stycznia 2020 11:44