Zakończenie dotychczasowej działalności w formie kwartalnej

Drodzy Czytelnicy,

z dniem 1 stycznia 2022 roku kończymy wydawanie Kwartalnika Chemicznego: Prawo i Wiedza w formie kwartalnej. Dotyczy to zarówno prenumeraty elektronicznej, jak i drukowanej. Niebawem dostępna będzie możliwość zakupu wydań archiwalnych w wersji drukowanej oraz elektronicznej.

Zespół redakcyjny
Kwartalnik Chemiczny: Prawo i Wiedza

poniedziałek, 01 marzec 2021 09:10

Wirusów nie można zabić, czyli kilka słów o ich systematyce

Napisane przez Joanna Adamska


Pobierz załącznik:
Oceń ten artykuł
(1 głos)

Już uspokajam wszystkich, których zaniepokoił tytuł. To, że nie można zabić wirusów, nie oznacza, że grozi nam wizja apokaliptycznego końca świata z cywilizacją umierającą w kolejnych wyniszczających ją epidemiach. Nie, po prostu nie można zabić czegoś, co nie jest żywe.

Systematyka dzieli świat ożywiony na trzy nadkrólestwa, czyli bakterie, archeony i eukarionty. Eukarionty z kolei na cztery królestwa: rośliny, zwierzęta, grzyby i protisty. Podstawową formą życia jest organizm (jedno- lub wielokomórkowy), który prowadzi zespół procesów, takich jak metabolizm, utrzymywanie homeostazy, wzrost, reakcja na bodźce, rozmnażanie (płciowe lub bezpłciowe), dopasowanie się w ciągu kolejnych pokoleń do otaczającego środowiska. Wirusy nie mają budowy komórkowej (komórka = przestrzeń ograniczona błoną komórkową, zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych) i nie przeprowadzają procesów właściwych organizmom żywym. Nie rosną, nie prowadzą żadnej formy metabolizmu, nie reagują na bodźce. Jedyne, co je trochę przybliża do form żywych, to rozmnażanie. Chociaż jest to właściwie produkowanie kopii. Właśnie z tego powodu wirusy nie należą do świata ożywionego. Wirusy to „twory”, cząstki zbudowane z białkowej otoczki zawierającej materiał genetyczny. I już, to wszystko, nic więcej. Po wniknięciu do żywej komórki zwierzęcej, roślinnej, bakteryjnej, następuje wbudowanie się materiału genetycznego w materiał zainfekowanej komórki, i to właśnie ta komórka w wyniku procesów życiowych zaczyna produkować kolejne kopie wirusa. Dokładnie tak jak wirus komputerowy wnika w system naszego komputera i przestawia jego funkcjonowanie na swoje potrzeby. Bez komórki żywiciela wirus nie ma żadnej aktywności.

W celu klasyfikacji wirusów zastosowano podobny schemat, jak w przypadku systematyki organizmów żywych. W 2000 r. Międzynarodowy Komitet Taksonomii Wirusów przyjął uniwersalny podział, uwzględniający rzędy, rodziny, rodzaje i gatunki. Podstawą stał się rodzaj materiału genetycznego DNA lub RNA:

1. Wirusy dsDNA – zawierają dwuniciowy DNA;
2. Wirusy ssDNA – zawierają jednoniciowy DNA;
3. Wirusy używające odwrotnej transkryptazy;
4. Wirusy dsRNA – zawierają dwuniciowy RNA;
5. Wirusy ssRNA(-) – zawierają jednoniciowy RNA o ujemnej polarności;
6. Wirusy ssRNA(+) – zawierają RNA o dodatniej polarności.

Już po tym podziale widać, jak daleko jesteśmy od świata ożywionego, w którym jedyną formą materiału genetycznego jest dwuniciowa helisa DNA. Wśród wirusów z dwuniciowym DNA najbardziej znane są: rodzina herpeswirusów z jej przedstawicielami wirusem opryszczki (Human herpesvirus 1 i 2), wirusem ospy wietrznej (Human herpesvirus 3), rodzina papillomawirusów z wirusem brodawczaka ludzkiego (Human papillomavirus), rodzina pokswirusów z wirusem ospy prawdziwej (Variola virus) i wirusem krowianki (Vaccinia virus).

Wirusy z jednoniciowym DNA są mniej znane. Może najbardziej kojarzone są te z rodziny parwowirusów, wywołujące groźne choroby zwierząt, np. psów.

W kolejnej grupie wirusów używających odwrotnej transkryptazy (enzym umożliwiający przepisanie informacji z RNA na DNA) jest wiele wirusów, które budzą nasze obawy, ponieważ wywołują niebezpieczne, często śmiertelne choroby. Jest to przede wszystkim rodzina hepadnawirusów z wirusem zapalenia wątroby typu B (Hepatitis B virus), rodzina retrowirusów, rodzina lentawirusów ze „słynnym” ludzkim wirusem upośledzenia odporności typu 1 i 2 (Human immunodificiency virus 1 i 2, czyli HIV).

Z wirusów dwuniciowego RNA najbardziej znane są rotawirusy z rodziny reowirusów, będące najczęstszą przyczyną biegunek wśród niemowląt i dzieci.

Wirusy ssRNA(-) – zawierające jednoniciowy RNA o ujemnej polarności (musi zostać najpierw „przepisany” na RNA o dodatniej polarności, by była to forma zakaźna), to duża grupa wirusów, w skład której wchodzą rodzina ortomyksowirusów z wirusem grypy typu A, B lub C (Influenza A, B lub C virus), rodzina paramyksowirusów z wirusem odry (Measles virus) i świnki (Mumps virus), rodzina rabdowirusów z wirusem wścieklizny (Rabies virus), rodzina filowirusów z wirusem Ebola (Zaire Ebola virus).

Wirusy ssRNA(+) – zawierające jednoniciowy RNA o dodatniej polarności to równie duża grupa, budząca ostatnio duże zainteresowanie ze względu na jednego z jej przedstawicieli, czyli rodzinę koronawirusów. Inne rodziny z tej grupy to rodzina pikornawirusów z ludzkimi enterowirusami, wirusem polio, wirusem zapalenia wątroby typu A (Hepatitis A virus) i wirusem pryszczycy (Foot-and-mouth disease virus), rodzina togawirusów z wirusem różyczki (Rubella virus) i rodzina flawiwirusów m.in. z wirusem kleszczowego zapalenia mózgu (Tick-borne encephalitis virus) i wirusem żółtej febry (Yellow fever virus).

Jak widać świat wirusów jest bogaty, powyżej przedstawiony został tylko jego wycinek w postaci przykładów najbardziej znanych i rozpoznawalnych przedstawicieli. Przyjmuje się, że wirusów jest więcej niż wszystkich organizmów z królestwa Eukariontów, czyli roślin, zwierząt, grzybów i protista razem wziętych. Niezależnie jednak od ich liczebności oraz niebezpieczeństwa, jakie wywołują, należy pamiętać, że bez komórek żywiciela są tylko cząstkami materii nieożywionej. Teraz już jasne jest, że nie możemy ich zabić, a jedynie dezaktywować, niszcząc osłonkę białkową lub materiał genetyczny.

Czytany 857 razy